دنياي اقتصاد/ حميدرضا شماخي
با توجه به تبصره 13 قانون بودجه 86در ارتباط با گسترش سامانه‌‌هاي الكترونيكي بيمه‌‌ها و بانك‌ها با هدف كاهش سفرهاي درون شهري و تاكيد رياست محترم بيمه مركزي بر افزايش ضريب نفوذ بيمه و توسعه الكترونيكي بيمه در كشور موانع توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه مورد بررسي اجمالي قرار مي‌گيرد.

از تحولات مهم كه مي‌تواند نقطه عطفي در حيات شركت‌هاي بيمه و گامي‌در رشد و توسعه بيمه در كشور محسوب شود الكترونيكي شدن همه جانبه فعاليت‌هاي شركت‌هاي بيمه است. براي توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي دو راه حل وجود دارد:
1 - استفاده از برنامه‌‌هاي آماده كامپيوتري كه معمولا به دليل عدم انطباق با تمامي‌ابعاد نيازهاي واحدهاي استفاده كننده چندان موفق نبوده مگر براي واحدهاي كوچك و با حجم فعاليت كم.
2 - استفاده از گروه‌‌هاي مشاور مديريت و تيم‌‌هاي اختصاصي طراحي سيستم‌‌هاي الكترونيكي كه در اين حالت مي‌توان ايجاد اين سيستم‌‌ها را تا حدي رافع نيازهاي واحدهاي استفاده كننده تلقي كرد. اما ايراد اين روش هزينه و زمان بالاي ايجاد اين سيستم‌‌ها است. مراحل توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي شامل تجزيه و تحليل، طراحي، برنامه نويسي، آزمون برنامه‌‌ها، آزمون زير سيستم‌‌ها، آزمون كلي سيستم‌‌ها، مستندسازي (كه در كليه فرآيند توسعه سيستم رعايت مي‌شود)، اجرا و استقرار سيستم، استفاده و پشتيباني سيستم است. فرآيند توسعه سيستم‌‌ها را به سه مرحله عمده ايجاد، استقرار و نصب، استفاده از سيستم نيز مي‌توان تقسيم كرد. در فرآيند توسعه سيستم بيشترين تاكيد بر مرحله ايجاد صورت مي‌گيرد و از اين طريق مي‌توان از طراحي سيستم‌‌هاي ناكارا و بلا استفاده جلوگيري كرد. موانع توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه مجموعه شرايط و مقررات داخلي شركت‌هاي بيمه و ساير مقررات موجود در صنعت بيمه بوده كه بر ايجاد سيستم‌‌هاي الكترونيكي تاثير گذاشته و مانع دستيابي به اهداف كوتاه مدت و بلندمدت از طراحي آنها مي‌شود. به دليل وجود اين مشكلات فرآيند توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه دچار وقفه، مرور زمان و بروز اشتباه خواهد شد.
سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه در صورتي مي‌توانند اثربخش باشند كه طراحي آنها با امكان سنجي و اصلاح روش‌هاي انجام كار در واحدهاي استفاده كننده همراه باشد. گاهي لازم است تحولي بنيادين و سريع در ساختار وظايف سازمان ايجاد شود و كليه روش‌هاي كهنه كنار گذاشته شده و روش‌هاي نوين انتخاب گردد. (REENGINRING) و گاهي لازم است اين تغييرات و سازماندهي مجدد به مرور و در درازمدت و با اصلاح روش‌هاي قديمي‌انجام شود. (TOTAL QUALITY MANAGEMENT)
يكي از اقداماتي كه مي‌تواند توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه را تسهيل كند ايجاد استانداردهايي براي حرفه بيمه‌گري است. اين استانداردها مي‌توانند مبناي اوليه توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه قرار گيرد. تجزيه و تحليل شرايط موجود، بررسي مستندات موجود و تعيين ميزان رعايت آنها،‌ مدون نمودن نيازهاي اطلاعاتي شركت‌هاي بيمه، حذف نيازهاي زايد، تعيين ميزان منابع موجود (اعم از انساني و غير انساني موثر در توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه) مي‌تواند اولين قدم در توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه باشد.
ايجاد سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه از دو بعد مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد:
1 - ايجاد سيستم‌‌هاي مستقل بيمه‌اي كه حوزه تاثير آنها محدود بوده تنها بخشي از نيازهاي واحد استفاده كننده را در بر مي‌گيرد. مثل سيستم صدور و پرداخت خسارت بيمه‌‌هاي باربري
2 - ايجاد سيستم‌‌هاي يكپارچه (جامع) بيمه‌اي، اين سيستم‌هاي حوزه تاثيراتشان زياد است. مانند ايجاد بانك‌هاي اطلاعاتي در صنعت بيمه كه امكان استعلام خسارت در سطح صنعت را براي جلوگيري از پرداخت خسارت اشتباه ميسر مي‌نمايد.
موانعي كه مي‌تواند در فرآيند توسعه سيستم‌‌هاي الكترونيكي شركت‌هاي بيمه مورد توجه قرار گيرد به شرح زير است:
1 - وجود خط مشي‌‌ها و سياست‌هاي دقيق و مدون و اصلاح روش‌هاي گردش اطلاعات مي‌تواند عمليات ايجاد و استفاده از سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه را تسهيل كند.
2 - ايجاد سيستم‌‌هاي الكترونيكي جامع TOTAL و به موقع ONLINE با اولويت وجود ارتباط بين سيستم‌‌هاي كامپيوتري بيمه‌اي و غيــر بيمه‌اي (مانند مالي) در شركت‌هاي بيمه مي‌تواند كارايي سيستم‌‌هاي الكترونيكي را بالا ببرد.
3 - افزايش دانش كامپيوتري كاربران سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه موجب استفاده مطلوب و افزايش اثربخشي خواهد شد.
4 - افزايش آگاهي مديران صنعت بيمه به عنوان افراد تاثير گذار در صنعت بيمه با توانايي‌هاي سيستم‌‌هاي جامع الكترونيكي منجر به ايجاد و استفاده مطلوب از سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه خواهد شد.
5 - تربيت تحليل‌گران سيستم‌‌هاي بيمه‌اي به صورتي كه هم با مفاهيم كامپيوتر و توسعه سيستم‌‌ها و هم با عمليات بيمه‌گري آشنايي داشته باشند. اين موضوع منجر به ارايه مدلي بهتر از وضعيت موجود شركت‌هاي بيمه و نهايتا ايجاد سيستم‌‌هاي الكترونيكي بيمه كارا و اثربخش خواهد شد.